मृत्युञ्जयाय रुद्राय नीलकन्ताय शंभवे अमृतेषाय सर्वाय महादेवाय ते नमः
नमस्कार वाचक मित्रांनो,
मासोत्तममासे 'श्रावण' मासाची सुरुवात झालीय. आनंद, उत्साह आणि निसर्ग सौंदर्याने नटलेला हा महिना. याच उत्साहाला जोड मिळते ती भक्तीची आणि श्रावणात भक्ती व आनंदाच्या सरींमध्ये आपण न्हाऊन निघतो. श्रावण हा शंकर- पार्वतीच्या भक्तीला समर्पित असलेला महिना. श्रावणात लगबग होते ती महादेव दर्शनाची. मग ती मंदिरात जाऊन शंकराला बेल, शिवमूठ अर्पणकरणे असो किंवा नवविवाहितांनी मंगळागौरी च्या रूपात पुजलेला गौरीहर असो, सर्व काही सांबमय. याच साम्बसदाशिवाच्या वास्तव्याने पावनझालेलं शुभंकर असं स्थान म्हणजेच आनंदेश्वर महादेव मंदिर. हे मंदिर अमरावती जिल्ह्यातील दर्यापूर तालुक्यातील लासूर या पूर्णानदीच्या काठी वसलेल्या गावी आहे. अमरावती पासून ६२ km आणि दर्यापूर पासून केवळ १६ km अंतरावर हे सुंदर शिल्प उभं आहे. मंदिराचा परिसर नदीकाठी असून विस्तीर्ण अश्या उंचवट्यावर हे मंदिर पसरलेला आहे. या मंदिराचा चित्ररूपात आढावा घेण्याचा छोटासा प्रयत्न.
मंदिराचा विस्तीर्ण परिसर
मंदिर बाहेरून अनेक कोनी असून आत तीन गाभारे असून मधोमध एकच गोलाकार मोठा सभामंडम आहे. हे इथलं वेगळेपण. पूर्वी मंदिर परिसराला मोठी तटबंदी असावी. मंदिर साधारण ६ फूट उंचावर आहे. ४-५ पायऱ्या चढून गेल्यावर मंदिराचे मुख्य द्वार आहे. दारातून आत जाताच दृष्टीस पडतो तो अंतरिक्ष मंडप, अर्थात गोलाकार आणि वरतून संपूर्ण उघडा असलेला मंडप, जणूकाही अंतरिक्षचं छोट्या रूपात पाहतोय हा भास निर्माण होतो.
मंदिराला तीन गाभारे असून, पैकी दोन गाभारे रिकामे आहेत आणि मुख्य गाभाऱ्यात श्री आनंदेश्वर विराजमान आहेत. सभामंडपातील सर्व खांब अतिशय कलात्मक असून त्यावर विविध आकृत्यांची तसेच देवी-देवतांच्या प्रतिमांची रेलचेल आहे. काही खांबांवर कुंभ, वेलबुट्टी, साखळ्या इत्यादी कोरले आहेत. खांब आणि तुळ्यांच्या मध्ये विविध मुद्रेतील यक्षांच्या प्रतिमा असून, जणू या यक्षांनीच या डोलारा तोलून धरल्याचा आभास निर्माण होतो.
मंदिर गाभाऱ्यात १२ खांब असून सर्व खांब विविधतेने नटलेले आहेत.
पुढील भागात मंदिरातील इतर रचना आणि मंदिराच्या बाह्य शिल्पांचा आढावा घेऊयात........
क्रमशः
सुंदर.
उत्तर द्याहटवाVery beautifully described. .
उत्तर द्याहटवा