बुधवार, १७ ऑक्टोबर, २०१८

नवरात्रीच्या नऊ दिवसांचा जागर : आठवी माळ : महागौरी...

जगन्मातेचे आठवे रूप आहे महागौरी....
संपूर्णतः गौरवर्ण असलेली देवी, करपूरगौर महादेवाची अर्धांगी म्हणून महागौरी...

श्वेते वृषे समारूढा श्वेताम्बरधरा शुचिः ।
महागौरी शुभं दद्यान्महादेवप्रमोददा ॥

चतुर्भुजा देवीचे वाहन सुद्धा श्वेत वृषभ आहे. देवीच्या उजव्या हातात त्रिशूल असून एक हात अभयमुद्रेत आहे. डाव्या वरच्या हातात डमरू असून खालचा हात वरदमुद्रेत आहे.
देवीबद्दल आख्यायिका अशी की , श्रीशंकर पती मिळावे म्हणून पार्वतीने कठोर तपश्चर्या केली. या कठोर तपामुळे पार्वतीचा देह काळवंडला. प्रसन्न झालेल्या शंकराने गंगेच्या शुभ्र जळाने स्नान घातले आणि पार्वतीला तेजस्वी, सुंदर देह प्राप्त झाला तीच ही महागौरी....

महागौरी आपल्या धवल हास्याने सर्वांवर कृपेचा वर्षाव करो हीच प्रार्थना....

सुखशान्तिदात्रीं , धनधान्यप्रदायनीम् ।
डमरूवादनप्रियां महागौरीं प्रणमाम्यहम् ॥

त्रैलोक्यमङ्गला त्वं हि तापत्रयविनाशिनीं प्रणमाम्यहम् |

वरदा चैतन्यमयी महागौरीं प्रणमाम्यहम् ।।

मंगळवार, १६ ऑक्टोबर, २०१८

नवरात्रीच्या नऊ दिवसांचा जागर : सहावी माळ : कात्यायनी - आनंद साऊरकर


नवदुर्गेचे सहावे स्वरूप आहे ... देवी कात्यायनी...

चन्द्रहासोज्ज्वलकरा शार्दूलवरवाहना ।
कात्यायनी च शुभदा देवी दानवघातिनी ॥

या देवीविषयी आख्यायिका अशी:
पुराणकाळात कत नामक ऋषि होऊन गेले. त्यांचा पुत्र कात्य. या कात्य गोत्रात महर्षि कात्यायनांचा जन्म झाला. देवी भगवतीच्या आपल्या पुत्रीच्या रूपात जन्म घ्यावा म्हणून यांनी बरेच वर्षे देवीची आराधना केली. देवीने प्रसन्न होऊन त्यांना इच्छित वर दिला.
महिषासुर युद्धाच्या वेळी दुर्गेला साह्य करण्यासाठी या देवीने अवतार घेतला. महर्षि कात्यायन यांनी देवीची सर्वप्रथम पूजा केली म्हणून "" कात्यायनी""...

या देवीचा उल्लेख देवी भागवत, मार्कंडेय पुराण आणि श्रीमद भागवत पुराण यात आला आहे. ही देवी व्रजमंडलाची अधिष्ठात्री देवी आहे. भगवान श्रीकृष्ण पतिरुपाने लाभावे या करता समस्त गोपींनी यमुनेच्या तटावर या देवीची आराधना केली होती..

देवीचे स्वरूप अत्यंत भव्य व दिव्य असून, सुवर्णा प्रमाणे तेजस्वी वर्ण आहे. सिंह वाहिनी देवी चातुर्भुजा असून उजव्या हातात तलवार व कामलपुष्प धारण केलं आहे. डावीकडील वरचा हात अभयमुद्रेत तर खालचा हात वरदमुद्रेत आहे.

देवी कात्यायनी आपल्याला वरदायिनी ठरो हीच प्रार्थना....
परमानन्दमयी देवि परब्रह्म परमात्मा ।
परमशक्ति,परमभक्ति, कात्यायनसुते नमोऽस्तुते ॥

सोमवार, १५ ऑक्टोबर, २०१८

नवरात्रीच्या नऊ दिवसांचा जागर : पाचवी माळ : स्कंदमाता...आनंद साऊरकर

देवीचे पाचवे स्वरूप स्कंदमाता या नावाने संबोधले जाते. देवासुर संग्रामात देवांचा सेनापती असलेल्या स्कंद म्हणजेच कुमार कार्तिकेय ची ही माता. सकल विश्वाची माता असलेली जगदंबा सर्वप्रथम कार्तिकेयची माता असल्यामुळे तिला स्कंदमाता म्हणून ओळखले जाते..

सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया ।
शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी ॥

ही देवी सिंहवाहिनी, चतुर्भुज असून देवीने वरील दोन्ही हातात कमलपुष्प धारण केले आहे. उजव्या हाताने स्कंदाला मांडीवर घेतले आहे आणि डावा हात वरदमुद्रेत आहे...

जगताचे पुत्रवत लालन - पालन करणारी देवी स्कंदमाता आपल्या सर्वांवर वात्सल्याचा वरदहस्त ठेवो हीच प्रार्थना....

शनिवार, १३ ऑक्टोबर, २०१८

नवरात्रीच्या नऊ दिवसांचा जागर : चौथी माळ :"कुष्मांडा"....आनंद साऊरकर...

देवीचे चौथे स्वरूप आहे कुष्मांडा. संपूर्ण चराचर, हे ब्रह्मांड निर्माण करणारी जी जगन्माता आहे तीच ही कुष्मांडा..

सुरासम्पूर्णकलशं रुधिराप्लुतमेव च ।
दधाना हस्तपद्माभ्यां कूष्माण्डा शुभदाऽस्तु मे ॥
मूलतः कुष्मांड म्हणजे कोहोळा... एका कोहोळ्यात असंख्य बिया असतात आणि त्यापासून अनंत कोहोळी पुन्हा पुन्हा निर्माण होतात. त्याच प्रमाणे या देवीने एकाचे अनेक करून या संपूर्ण ब्रह्मांडाचा विस्तार केलेला आहे. 
ही देवी अष्टभुजा असून, देवीने कमंडलू, धनुष्य, बाण, कमलपुष्प, गदा, चक्र, अमृतकलश आणि जपमाळ धारण केलेली आहे. 
जेव्हा संपूर्ण चराचर अंध:कारमय होते, त्यावेळेस देवीच्या तेजाने व तिच्या मंद - मंद हसण्याने या ब्रह्मांडाची उत्पत्ती केली. 
ही कुष्मांडा, जगतजननी नवरात्रीच्या चौथ्या माळेला आपणासर्वांवर कृपेचा अमृतवर्षाव करो ही प्रार्थना....

जगन्माता जगत्कर्त्रि जगदाधाररूपिणी । 
चराचरेश्वरी कूष्माण्डे प्रणमाम्यहम् ॥

गुरुवार, ११ ऑक्टोबर, २०१८

नवरात्रीच्या नऊ दिवसांचा जागर : तिसरी माळ "चंद्रघंटा"...

देवीचे तिसरे रूप आहे चंद्रघंटा देवी... 


चंद्राप्रमाणे निर्मळ असलेल्या देवीचं ध्यान करतात: 

पिण्डजप्रवरारूढा चन्द्रकोपास्त्रकैर्युता ।
प्रसादं तनुतां मह्यं चन्द्रघण्टेति विश्रुता ॥
या देवीच्या उत्पत्ती विषयी कथा अशी की:
देव - दानवांच्या घनघोर युद्धात देवतांचा पराजय झाल्यानंतर सर्व देवता ब्रह्म देवाकडे साह्य मागण्यासाठी गेले. ब्रह्मदेव सर्वांना घेऊन श्रीविष्णू आणि शंकराकडे मदत मागण्यासाठी गेले. देवतांनी आपल्यावर होत असलेल्या अत्याचाराची माहिती देताच, ब्रह्मा, विष्णू व माहेशांना अत्यंत राग आला.  या क्रोधामुळे तिघांच्याही मुखातून एक तेजोवलय बाहेर आले व त्या तेजोवलयाच्या एकत्रीकरणातून या देवीचा प्रादुर्भाव झाला.  त्या नंतर सर्व देवतांनी देवीला एक एक अस्त्र बहाल केले. इंद्राने देवीला अलौकीक घंटा प्रदान केला. ह्यादेवीचा शिरावर चंद्र असून त्याचा आकार घंटेसारखा आहे त्यामुळे देवीला चंद्रघंटा म्हणून ओळखल्या जाते.
देवी चंद्रघंटा ही मानवी मानसंबंधीची, मानसिकतेची देवता आहे. 'चंद्रमा मानसो जाता....' चंद्र हा मनाचा कारक आहे असं वर्णन पुरुषासूक्तात आलेलं आहे..चंद्राच्या कलांप्रमाणे मानवी मन सुद्धा आकुंचित आणि प्रसारण पावतं. तर घंटा हे अनाहत नादच प्रतीक आहे. घंटेतून निर्माण होणारा ध्वनी आपल्याला वर्तमानात घेऊन येतो. स्वत्वाची जाणीव घडवून आणतो. म्हणून चंचल मनाला अनाहत नादाने वर्तमानात आणणारी देवी श्री चंद्रघंटा......

चन्द्रमुखी इष्टदात्री इष्टमन्त्रस्वरूपणी ।
धनदात्र्यानन्ददात्री चन्द्रघण्टे प्रणमाम्यहम् ॥